زهرا دلپذیر: غدیر؛ نشانه ای از تفکری است که از تداوم خط نبوت حکایت دارد.در غدیر،عترت، همتای قرآن معرفی می شود. بنابراین شناخت غدیر، شناخت امامت و ولایت و رسالت آن، معرفی اساسی ترین عنصر اسلام به مردم است. اما جوانان امروز چطور می توانند خود را با حقیقت غدیر همسو نمایند. در این گزارش تلاش شده به این پرسش پاسخ داده شود...

محوری ترین پیام غدیر چیست؟

در آن روز بزرگ، خدا به پیامبر(ص)، فرمود که با ابلاغ ولایت علی(ع) رسالتش کامل می شود. و پیامبر فرمود: هرکه من مولای اویم، این علی مولای اوست. خدایا دوست بدار دوستدار او را و دشمن بدار دشمن او را .... در این هنگام مژده ای رسید که«امروز خداوند دین خود را کامل و نعمت را بر بندگان تمام کرد و به اسلام (کامل ) راضی شد». اما چه رازی در غدیر نهفته که خداوند آن را مایه کمال دین می داند؟حجة الاسلام محمد صادق یوسفی مقدم، رئیس مرکز فرهنگ و معارف قرآنی درپاسخ به این سوال، محوری ترین پیام غدیر را تبیین امامت و ولایت می داند و می گوید: مهمترین عنصر دین اسلام، امامت و رهبری است زیرا احکام اسلام و عقاید دین آنگاه در جامعه نفوذ می یابند و قابلیت اجرا پیدا می کنند که رهبری مناسب و مدیریت الهی بر جامعه حاکم باشد و این رهبر با مدیریت صحیح بتواند احکام اسلام را توسعه دهد و به مرحله اجرا درآورد. به همین دلیل خدا در قرآن اطاعت از ولی امر را در کنار اطاعت از پیامبر(ص) و اطاعت از پیامبر را در کنار اطاعت از خداوند آورده است. رئیس مرکز فرهنگ و معارف قرآنی با اشاره به اینکه امروز تمام تبلیغات دشمن متمرکز بر ولایت است اظهار می دارد: جوانان ما ولایتمدار هستند و نسبت به آن معرفت دارند اما شاید با معارف جانبی آن آشنا نباشند، زیرا محققان فرهنگ دینی آن طور که باید بر روی مساله ولایت تمرکز نکرده اند.

ستم تاریخی به غدیر
حجة الاسلام رضا علی عزیزی، دبیر کنگره بین المللی غدیر در مشهد با اشاره به اینکه تمام نیازمندی هایی که یک انسان در مسیر سعادتش به آن نیاز دارد؛ از توحید، نبوت، امامت، مهدویت، احکام شرعی، اخلاق، سیاست، مدیریت اقتصادی، مدیریت بحران، مدیریت منافقین در خطبه غدیر وجود دارد به خبرنگار ما می گوید: غدیر اولین جشن کمال انسان و رسالت آن معرفی انسان کامل است، مخاطبان غدیر هم، همه انسان ها هستند اما از این جهت که انسان در سایه تعالیم وحی و تربیت اسلامی به کمال می رسد، و از سوی دیگر به دلیل روحیه بالای کمال جویی در جوانان، بهترین الگویی که جوانان می توانند برای زندگی خود انتخاب کرده و خود را با آن همسو کنند همین جریان غدیر است که متاسفانه آن طور که باید مورد توجه واقع نشده است.
وی خاطر نشان می کند:اصل پیام غدیر برای جوامع مختلف یکسان است اما جوانان امروز از پیام غدیر بهره بیشتری می توانند ببرند چراکه سطح آگاهی، فرهنگ، تفکر و تعقل جوانان امروز نسبت به گذشته بیشتر است. خوش فهمی، خوش فکری، آزاداندیشی و استقلال از ویژگی های جوان امروز است بنابراین غدیر را بهتر می تواند بفهمد ولی شرطش این است که این قضیه درست برایش تبیین شود و در دسترسش باشد. وی با اشاره به آگاهی اندک جوانان به آنچه در غدیر روی داد می گوید: بیشتر جوانان از غدیر فقط حدیث من کنت مولاه فهذا علی مولاه را شنیده اند که آن را هم در کتابهای مدرسه خوانده اند. جوانان ما نمی دانند که پیامبر(ص) در غدیر برای دوازده امام بیعت گرفتند. این ظلمی است که ما در مورد غدیر انجام دادیم. وی خطبه غدیر را مملو از نکات راهبردی برای زندگی امروز می داند و می افزاید: مدیریت بحران یکی از این نکات است؛ پیغمبر بزرگوار اسلام در فرازی از سخنان خود فرمودند من می توانم اسم منافقان را ببرم و ویژگی های آنها را بگویم ولی وا... قرار است کرامت این منافق را هم حفظ کنم. ببینید این چه نگاهی است و در کجای عالم حتی حقوق تروریست را مورد توجه قرار می دهند . این نگاه اسلام است. به نظر پیامبر منافقان انسانهای بیماری هستند که از مسیر اصلی خود منحرف شده و باید جذب مسیر اصلی خود شوند و دیگران باید کمک کنند و او را به مسیر اصلی برگردانند این اصل را پیامبر(ص) 1400 سال پیش بیان کردند اما در جامعه امروز یک عده مخالف این عمل می کنند. این ها چیزهایی است که بشر امروز دارد به آن می رسد. اینها جاذبه های غدیر است ولی ما متاسفانه کم کاری کردیم و جوانان را با موضوع به این مهمی آشنا نکردیم. وی ادامه می دهد: در صورت پیاده کردن فرمول های اقتصادی غدیر در زندگی امروز فقر از جامعه ریشه کن می شود. امروزیکی از دلایل جذابیت غرب برای جوانان ما رونق اقتصادی آنهاست. اما زمانی که جامعه ای ولایت مدار و مطابق با الگوی غدیر داشته باشیم دلیلی ندارد که جوانان ما مجذوب فرهنگ غرب شوند بلکه جوانان کشورهای دیگر جذب فرهنگ غدیر خواهند شد.

با غدیر تعصبی برخورد کردیم

جوانان؛ طلایه داران و حافظان اصلی پیام غدیر هستند و بارها نیز این موضوع را اثبات کردهاند.اما آن طور که باید اهمیت غدیر برای آن ها بیان نشده است. دلیل این بی توجهی چیست؟حجة الاسلام عزیزی عوامل مختلفی را در این مساله دخیل می داند و می گوید: مهمترین عامل غفلت بزرگان ما از غدیر است. مسوولان فرهنگی، حوزه، دفتر تبلیغات و ارشاد نسبت به غدیر بیشترین ظلم را مرتکب شدند به این دلیل که پیام آن را منتقل نکرده اند. وی می افزاید: بسیاری از مردم ما از مفهوم خطبه غدیر که در واقع پیام اصلی غدیر هست آگاه نیستند و فقط حدیث من کنت مولا و هذا علی و مولاه برای جوانان بازگو می شود. درحالیکه مخاطبان پیامبر جوانان آن روز و جوانان همیشه تاریخ هستند و خود پیامبر فرموده اند کسانی که الان متولد شدند و آنهایی که در آینده متولد می شوند مخاطب من هستند و ماموریت هایی که پیامبر برای مسلمانان در خطبه غدیر تدبیر می کنند و روش های کاربردی و ابعاد مدیریتی سخنان پیامبر در خطبه غدیر برای نسل جوان ما بسیار آموزنده و کاربردی است ولی به آن ها توجه نشده است. وی ادامه می دهد: ما دعای کمیل، ندبه ، عرفه و ... را فراگیر کردیم اما پیام غدیر را که پیامبر ابلاغ آن را واجب دانسته و ماموریت ها را مشخص کردند، برای جوانانمان تبیین نکردیم. پیامبر در خطبه غدیر پدرها را مامور ابلاغ پیام غدیر به فرزندانشان دانسته اند. اما اگر امروز پیامبر از پدران امتش بپرسند چند مرتبه خطبه غدیر را خواندید چه جوابی خواهند داشت، چون معمولا خود نیز آن را نخوانده اند !وی اضافه می کند: عامل دیگر این است که ما با غدیر با احساسات برخورد کردیم و تعقل و تفکری که برای غدیر پیش بینی شده و در متن پیام غدیر آمده نادیده گرفته شده است. بدیهی است که نگاه احساسی تنها یک بعد غدیر را دنبال می کند و فقط جنبه های ظاهری قضیه بزرگ می شود و پیام هایی که پیامبر درمورد غدیر داده اند مورد غفلت قرار می گیرد. این عامل باعث شده جوانان ما از غدیر فاصله بگیرند. عامل سوم، بحث اختصاصی کردن غدیر است؛ خیلی ها فکر می کنند غدیر اختصاص به مکتب شیعه دارد و یا فرضا عید سادات است در حالی که غدیر متعلق به همه بشریت است.

غدیر متعلق به همه است

جوانان ما زمانی که در عرصه غدیر واقع می شوند تصور می کنند که غدیر متعلق به جامعه شیعی است و یک عده خواسته یا ناخواسته غدیر را در مقابل جریان اهل سنت قرار می دهند و فراگیری غدیر محدود به این دو می شود. وی تاکید می کند: امروز هم که بحث آزادی و فضاهای باز سیاسی مطرح می شود با رویکرد کمال خواهی و کمال جویی جوانان چندان سازگاری ندارد به همین دلیل نقش جوانان در عرصه و پیام غدیر با رویکرد جوانان ما همسو نشده و بیشتر ابعاد تعصبی مطرح شده و مورد توجه قرار گرفته است. در حالی که رویکرد غدیر جهانی است و همه بشریت را مخاطب قرار می دهد و اگر این مساله برای جوانان ما درست ترسیم شود می تواند انگیزه خوبی باشد که در این عرصه بیایند و نقش و جایگاه و رسالت خود را نسبت به غدیر و صاحب غدیر به درستی ایفا کنند. وی می افزاید: امروز در دنیا می گویند غدیر متعلق به شیعیان و در داخل می گویند غدیر متعلق به سادات است در حالی که اگر روح پیام غدیر که خطبه غدیر است را بنگرید، می بینید که پیامبر حتی یکجا هم معاشرالمومنین یا معاشرالمسلمین است و خطاب ایشان معاشرالناس یعنی همه بشریت است. وقتی که بشریت مطرح شد فراتر از دعوای شیعه و سنی و گروه های خاص است.

خطبه غدیر سند هویت شیعه است

واقعه غدیر خم پیام ها ی بسیاری برای مردم و مسوولان دارد. اما چگونه می توان این پیام ها را در جامعه پیاده نمود و به بیان روشن تر کاربردی کرد؟
دبیر کنگره بین المللی غدیر در مشهد، با اشاره به اینکه برای کاربردی کردن پیام غدیر باید گفتگویی فراگیر پیرامون غدیر شکل بگیرد، می گوید: پیامبر(ص) 50 آیه قرآن کریم را در خطبه غدیر بیان می کنند که به عنوان یک رویکرد قرآنی می تواند برای تمام جهان اسلام محور قرار بگیرد، و برای مردم تبیین شود. این گفتگو باید از رسانه های دیداری، شنیداری و غیره.. شروع و تبدیل به یک حرکت و جریان اجتماعی شود.
وی می افزاید: خطبه غدیر سند هویت شیعه است؛ پیامبر در فرازی از خطبه غدیر می فرمایند: ابلاغ و رساندن پیام و خطبه غدیر بر همه به ویژه بر پدران واجب است که در خانه هایشان این خطبه را به فرزندانشان منتقل کنند. تعبیر ایشان این است که هر مرد، زن، پیر، جوان، عرب، عجم، کسانی که شاهدند و کسانی که غایبند، کسانی که متولد شده و کسانی که متولد نشده اند بر اینها واجب است که پیام غدیر را به دیگران برسانند اگر این دغدغه را در کلام پیامبر ببینیم مسوولان ما یکی از اولویت هاشان این خواهد بود که این پیام را از طریق رسانه ها به گوش مردم برسانند. وی ادامه می دهد: مسوولان در درجه اول باید خطبه غدیر را در حد میلیونی چاپ و در دسترس مردم قرار دهند.
مرحله دوم، پس از اینکه مردم با این خطبه آشنا شدند، راهکارهای مفهوم شناسی خطبه غدیر است که این مفهوم را چطور بتوانند در جامعه نهادینه و به مردم برسانند. که برای آن هم راههای مختلفی وجود دارد. مرحله سوم عملیاتی کردن دستوراتی است که در خطبه غدیر آمده است. همه اینها قابل اجراست. آن جاست که جوانان ما کاربرد غدیر را در عرصه زندگیشان می بینند. وی خاطر نشان می کند: من از رسانه درخواست می کنم که بیایید همت کنیم و نگذاریم بعد از 1400 سال کلام پیامبر روی زمین بماند. و هر کس به سهم خود کاری را انجام دهد من همین جا اعلام می کنم هر مسجد، هر اداره و یا هیات مذهبی که بخواهد قرائت خطبه غدیر را در این ایام محور کارش قرار دهد حاضریم این خطبه را به صورت رایگان در اختیارش بگذاریم. اما این حرکت را در دو سال گذشته شروع و قرائت خطبه غدیر را در مساجد راهاندازی کردیم، اگر صدا و سیما به این مساله دامن بزند؛ گفتگوهایی پیرامون این قضیه بگذارد،چند گزارش تهیه کند و جلسات مختلف قرائت خطبه غدیر را بگذارد، اقدام بزرگی است.